تصوف یهودی (کابالا kabbalah ):
"کابالا" نامی است که بر "تصوف یهودی" اطلاق میگردد و تلفظ اروپایی "کباله"
عبری است به معنای "قدیمی" و "کهن". این واژه به شکل "قباله"ی عربی برای ما
کاملاً آشناست.
پیروان آیین کابالا (کابالیستها Kabbalists)، این مکتب را "دانش سرّی و پنهان"
خاخامهای یهودی میدانند و برای آن پیشینهای کهن قائل میباشند. برای نمونه،
مادام بلاواتسکی، رهبر فرقهی "تئوسوفی"، مدعی است که "کابالا" در اصل کتابی
است رمزگونه که از سوی خداوند به پیامبران، و به گونهای خاص آدم، نوح، ابراهیم و
موسی علیهم السلام نازل شد که حاوی دانش پنهان قوم بنی اسرائیل بود. به ادعای
بلاواتسکی، نه تنها پیامبران بلکه تمام شخصیتهای مهم فرهنگی، سیاسی و حتی
نظامی تاریخ چون افلاطون، ارسطو، اسکندر و... ، دانش خود را از این کتاب گرفتهاند.
(H.p.Blavatsky, Theosophical Glossary, London: Theosophical publishing society, 1892.P.168)
این ادعا نه تنها پذیرفتنی نیست بلکه برای "تصوف یهودی"، به عنوان یک مکتب
مستقل فکری، نیز پیشینهای جدی نمیتوان یافت.
مطابق اسناد تاریخی، قدیمیترین فلسفه پرداز یهودی، فیلواسکندرانی میباشد
که در اوایل سدهی اول میلادی میزیسته است. او بیشتر یک متفکر هلنی است تا
یهودی. از دیگر چهرههای برجستهی یهودی در این زمینه میتوان به "ابویوسف یعقوب
بن اسحاق القرقستانی" (سدهی چهارم هجری/ دهم میلادی) اشاره کرد. او نیز یک
متفکر و نویسندهی قرائی است و به فضای فکر یهودیت تلمودی (خاستگاه اصلی
یهودیت امروزی) تعلق ندارد.
آغازگر و پایهگذار پدیدهی کابالا را باید "اسحاق کور" دانست که در قرن سیزدهم
میلادی در بندر ناربون (Narbonne) در جنوب فرانسه میزیست. او برخی از نظرات
عرفانی را بیان میداشت. مفهوم "عین صوف" ساختهی اوست. این مفهوم را که به
معنای "لایتناهی" است، اسحاق به معنی خداوند به کار برد. این مطابق همان
"معمار بزرگ کائنات" است که امروزه توسط فراماسونری(شبکهای سیاسی که کابالا
جزء لاینفک اعتقادی آنهاست) به جای مفهوم خداوند به کار میرود.